Voor als je niet in één mal past, geen niche hebt en niet bent gemaakt om je te specialiseren in één ding

Leven als mozaïek. Een ode aan veelzijdigheid, gretig leren en jezelf niet beperken tot één richting.

Zal ik erover schrijven?
Over dit onderwerp twijfelde ik, omdat het zo logisch lijkt als je snapt hoe het werkt, en niet werkt. En voor velen is dit al een bekend onderwerp, dus wat voeg ik dan nog toe?
Maar, dit fenomeen begrijpen heeft mij zoveel gebracht, dat ik er toch een brief over schrijf. Deze.

Voor als je ooit te horen kreeg dat je al je interesses en passies beter op kunt geven en een specialist moet zijn om te slagen. Voor als je cv eruitziet alsof het van tien verschillende mensen is. Voor als je niet in één mal past, geen niche hebt en dat wat je doet niet in een zin te vangen is.

Voor de nieuwsgierige zielen, dwalende harten en vrijheidszoekers.
Voor alle multi-gepassioneerden, creatieve generalisten en Renaissance Souls.
Welkom, in een leven als mozaïek.

Eh…

Mensen: “Onderzoeker, schrijver, ontwerper, projectmanager, adviseur, podcaster, kwartiermaker, je doet van alles op het gebied van kennismanagement en dus ook beeldmaker (of noem je dat kunstenaar?) en heb je je ook niet jaren ingezet in het hoger onderwijs?”

Ik: “Eh, ja. Dat. Allemaal.”

Voor anderen roept dit mogelijk vooral vraagtekens op, maar voor mij is het best logisch en vooral prima. Totdat ik antwoord moet geven op de simpele vraag ‘wat doe jij zoal in het werkende leven?’, of per abuis in een voorstelrondje terecht kom, of een cv moet aanleveren.

Dan is daar de altijd aanwezige moeilijkheid om de juiste woorden te vinden om uit te leggen wat ik precies doe en mezelf te beschrijven aan anderen. Ik kan niet heel veel verschillende antwoorden geven, weet ik uit ervaring. Maar als ik het samenvat, voelt het alsof ik mezelf tekortdoe. Mijn cv lijkt op dat van tien verschillende mensen. En toch is het allemaal van mij.

Knagende stemmetjes

Als ik die veelzijdigheid probeer uit te leggen, komt de onzekerheid opborrelen. Ik hoor mensen denken.

“Als je geen specialist bent kan je vast weinig écht goed.”

“Jij kan blijkbaar niets volhouden, geen doorzetter.”

“Met zoveel uiteenlopende achtergronden en ervaringen kom je niet erg betrouwbaar over.”

“Kun je geen besluiten nemen, of zo?”

“Jij kan je blijkbaar niet concentreren, bent besluiteloos of niet gefocust. Klinkt als ADHD of Autisme. Of hoogbegaafd of zo.”

“Als je constant van richting verandert, kom je bij mij over als wispelturig, oppervlakkig en vluchtig.”

“Stuiterend van opdracht naar opdracht, van land naar land, van interesse naar interesse, dat klinkt niet erg verantwoordelijk. Ik neem jou niet al te serieus.”

Ik zou wel van de daken willen schreeuwen dat dit allemaal níet waar is.
Maar hoe doe ik dat? En wat is dan wél waar?

*

Als ZZP’er kan ik vrijuit bewegen tussen al mijn interesses, passies en activiteiten. Ik heb alle ruimte om te zorgen voor de afwisseling die ik nodig heb in mijn (werkende) leven, maar het brengt ook gedoe met zich mee. Vele websites in de lucht (voor elke discipline een), bij elke opdracht weer een nieuw ‘cv’ samenstellen met relevante ervaring en vele zaken gratis of voor bijna niets weggeven omdat ‘ik ze nu eenmaal zo leuk vind’¹.
Veel van wat ik doe is gelukkig niet onverdienstelijk en ik durf het woord ‘succes’ te gebruiken als ik terugkijk naar mijn trotse hoogtepuntjes, maar de veelheid roept niet alleen bij anderen soms vragen op (wat dóe je nu eigenlijk?), maar ook nog steeds bij mezelf: hoe kan ik mij positioneren?

Vaak is er ook nog dat knagende stemmetje in mijn eigen hoofd, dat het er niet relaxter op maakt. Ik schreef er al eerder over: monologen met jezelf.

Geef ik voortijdig op? Heb ik geen richting of duidelijk doel in mijn leven?

Doe ik zoveel dat ik nooit ergens écht goed in kan zijn?

Waarom kan ik me niet op één ding blijven richten? Waarom verander ik zo vaak van interesses? Waarom kan ik niet één ding kiezen en daar gewoon bij blijven?

Hoe gaan/blijven/kunnen al deze ervaringen mij een logische carrière opleveren? Hoe kan ik mij positioneren?

Ik dook erin.
Ik weet nu hoe het zit.
En hoe het níet zit.

Uit de serie ‘We’. Hier kun je er meer over lezen!

Specialisten en niches

De veelzijdigheid is de basis van het gedoe.
Onze samenleving is nog steeds vooral gericht op het ideaalbeeld van de specialist. Van jongs af aan leren we dat succes begint bij het maken van keuzes: een studierichting, een vakgebied, een loopbaanpad.
Ontwikkel je tot expert en specialist: met één doel, één ware roeping!
Word succesvol op dat ene gebied. En bij voorkeur ook steeds succesvoller.
Een carrière als ladder.

Dat is niet altijd zo geweest.
Tijdens een groot deel van de geschiedenis werden veelzijdigheid en het vermogen om je over veel verschillende activiteiten en disciplines heen te bewegen, juist hoger gewaardeerd dan één ding heel goed kunnen.
Als je meer disciplines beheerste, kon je op veel zinvolle manieren bijdragen aan de gemeenschap en had je een groter potentieel om inkomsten te genereren (denk aan de bakker die ook schrijver is en pianoleraar).

Het gezegde ‘Een alleskunner is nergens een meester in’² schijnt oorspronkelijk ook langer te zijn geweest:
“Een alleskunner is nergens een meester in, maar vaak beter dan een meester in één.”
Ha! Een ode, of knipoog, naar de generalisten dus; een erkenning van de voorsprong op specialisten vanwege gevarieerde vaardigheden en brede kennis.

In de Renaissance werden juist de veelzijdigen geëerd. Leonardo da Vinci was geen uitzondering: schilder, uitvinder, anatoom, ingenieur en nog veel meer.
Veelzijdigheid stond voor rijkdom, nieuwsgierigheid en diep inzicht in de samenhang der dingen.

De Renaissance ziel.
Zou ik dat zijn?

Ik ben niet alleen

Ik ontdekte hoe Margaret Lobenstine spreekt van Renaissance Souls: mensen die gedijen bij variatie, die floreren wanneer ze hun nieuwsgierigheid mogen volgen.

Via dit weten kwam ik in een wereld waarin alles op z’n plek viel. Ik dook de literatuur in³, sloot me aan bij clubjes en communities en sprak met mensen.
Eureka.

Er zijn veel meer namen voor mensen zoals ik.
We worden ‘creatieve generalisten’, ‘polymaths’ (polymathische vaardigheden) en multipassionaten genoemd.
Barbara Sher noemt ons Scanners in Refuse to Choose: mensen met veel interesses, die niet kiezen omdat ze niet kunnen, maar omdat ze alles willen ontdekken.
Christina Wallace noemt het ‘being multidimensional’.
En Emilie Wapnick noemt ons Multipotentialites: mensen met een breed potentieel, die in staat zijn om op meerdere gebieden iets waardevols te brengen.

Deze laatste term vind ik overigens de lading niet dekken. Multipotentialiteit klinkt als dat je de potentie hebt om meerdere dingen te doen en te zijn. Je hebt het in je, maar het komt er nog niet allemaal uit. Zoiets.

Het was bevrijdend om te lezen dat wat ik doe (snel leren, diep duiken, dan weer loslaten) geen afwijking is, maar gewoon kenmerkend is voor mensen zoals ik: mensen die zichzelf ontwikkelen in spiralen en niet in rechte lijnen.

Kenmerken

Wat zijn dan precies die kenmerken? Ik zag een patroon bij mezelf. Ik raak ergens in geïnteresseerd, duik er helemaal in en word er goed in (of zo goed als mogelijk). Totdat ik op het punt kom dat het saai wordt. Het is geen uitdaging meer, het is eentonig of te gemakkelijk geworden en ik verlies mijn motivatie en inspiratie. Een onaangenaam gevoel van leegte.

Dat is het moment voor mij om ermee te stoppen.
Tijd voor iets anders.

Dat ‘andere’ komt er altijd. Vaak iets totaal anders.
Ik duik er weer helemaal in en zodra ik -tot op zekere hoogte- weet hoe ik iets moet doen, kom ik op het punt dat ik er ‘klaar’ mee ben.
En dan is het tijd voor een nieuwe ontdekkingsreis.

Een ‘never-ending loopje’.

Klaar

Barbara Sher schrijft in Refuse to Choose dat veel creatieve generalisten zich schuldig voelen omdat het lijkt alsof ze niet afmaken waar ze aan beginnen.
Maar in werkelijkheid hebben ze het wél afgemaakt,
alleen hun eindpunt ligt eerder.

Mijn definitie van ‘klaar’ is eigenlijk vrij eenvoudig: als het geen energie meer geeft en ik er geen voldoening meer uithaal. Als ik voel dat ik geleerd heb wat ik wilde leren en bereikt heb waarvoor ik gekomen ben, dan is het tijd voor iets nieuws. Mijn nieuwsgierigheid is dan een soort van verzadigd geraakt.

Ik zou daarom ook nooit naar dezelfde plek op vakantie gaan. (Maar met hetzelfde cafe heb ik trouwens geen enkel probleem, vreemd?)

Ik ben ‘gewoon’ ingesteld op vooruitgaan. Dat hoeft niet altijd per se om meer en beter te gaan, maar om het in beweging blijven. Ik hoef niet echt ergens in uit te blinken. Ik haal meer voldoening uit een zijwaartse overstap naar een compleet ander gebied waar ik weinig vanaf weet, dan uit meer succes halen uit wat er al is en daarin doorgroeien. Als iets staat, staat het. Ik ben niet van het onderhoud of beheer of herhaling. Als het mijn handen uit is, mag het de wereld in. Klaar.

Ik vind het ook gewoon leuk om te leren en erachter te komen of ik ergens goed in ben. Eindeloos experimenteren en onderzoeken.
Mezelf steeds opnieuw uitvinden.

Verveling als richtingaanwijzer

Net voordat ik deze multi-passionele ontdekking deed, had ik een afspraak bij iemand die ooracupunctuur doet. Dat zou kunnen helpen tegen zenuwpijn, had ik begrepen. Bij binnenkomst zag ik een dame die mijn dochter had kunnen zijn. Ze liep allerlei vragenlijsten met mij door en trok conclusies en maakte opmerkingen die mijn vertrouwen in haar expertise enigszins deed verschrompelen.
Toen kwam het moment dat ze in mijn oor ging meten op welke punten signalen gingen aanslaan.

Een piep gaat wel héél hard.
‘Waar staat dat punt voor?’, vraag ik.

‘Voor verveling’, zegt ze.

Verveling?! Huh?

Ik vond dit een bizarre constatering.
Er gebeurde veel in mijn leven destijds en deze had ik nooit bedacht. Verveling?
Alsof ik niets aan mn hoofd had of niets te doen had.

Maar nu weet ik dat ze gelijk had.
Verveling speelt wel degelijk een rol.

De altijd aanwezige behoefte aan doorontwikkelen, brengt met zich mee dat alles wat ik doe een soort ‘fase’ is, met een eind, waarin ik voel dat ik er ‘klaar’ mee ben. Verveeld raken is hierbij voor mij een richtingaanwijzer.
Een uitnodiging tot een volgende stap.

Wat helpt

Ik ben dus zo iemand, met veel interesses en passies en moeite om zich te beperken. Ik ben niet gemaakt om mij te specialiseren in slechts één ding.

Dit van mijzelf begrijpen was een eerste stap. Deze inzichten gaven mij woorden en betekenis aan de manier waarop ik leef en werk en de wereld ervaar; iets wat ik nooit eerder onder woorden had kunnen brengen. Met het weten dat dit gewoon een andere manier van werken is, kan ik onrust, frustratie en zelfkritiek laten gaan.

Ik ben gewoon een multidimensionaal persoon met een grenzeloze nieuwsgierigheid en het potentieel om veel verschillende dingen te doen en te zijn.

Ik ben een veeldoener; het is niet dat ik niet kán kiezen, maar ik wíl niet kiezen.

Mijn richting is meebewegend, ontwikkelend, niet lineair en niet statisch. Ik sta nooit stil. Ik ontwikkel me. Continu.
Ik leef niet vanuit één vakgebied of identiteit. Ik werk, creëer en leer in spiralen. Een voortdurende beweging naar groei, betekenis en creatie.

Ik gedij bij variatie.

Ik fladder met intentie.

Uit de serie ‘We’. Kijk maar eens.

Portfolio leven

Terugkijkend zie ik alles wat ik heb gedaan nu ook anders.
Mijn cv is geen wirwar van schijnbaar losstaande interesses en vaardigheden.
Het is een sterk staaltje Skill Stacking: vaardigheden stapelen.
Alles wat ik leerde, nam ik mee in de volgende stap.

Ik begin vrijwel nergens op nul.
Elk project voedt het volgende.
Er komt steeds iets bij, een nieuw bouwsteentje.
Inmiddels opgestapeld tot een fors bouwwerk.

Mijn carrière is een portfolio, geen ladder.

Elke nieuwe ervaring opent een nieuw venster waardoor ik de wereld kan bekijken. En dat is een geweldig iets.
Uit van alles wat hierover geschreven is, blijkt dat hoe meer diverse en ongerelateerde vaardigheden, ervaringen en kennis we opdoen, hoe beter we in staat zijn om situaties en problemen vanuit unieke perspectieven te bekijken.
Dat is nogal handig.

Uit de serie ‘We’. Hier meer info!

Welkom, leven als mozaïek

De maatschappij van nu heeft het Renaissance perspectief grotendeels verloren. En in een wereld die specialisten centraal stelt en loopbanen strak afbakent, kan het lastig zijn als je veelzijdig bent.

Net zoals de wereld niet ontworpen is voor degene die geen ochtendmens is (zoals ik) of mindervaliden (zoals ik), is het ook niet ontworpen voor de multigepassioneerden. Daar heb ik lang mee geworsteld.

Hoe blijf ik zorgen voor de afwisseling die ik nodig heb in mijn (werkende) leven?
Hoe zorg ik voor brood op de plank?
Hoe creëer ik een ‘business’ van de veelheid van alle interesses en vaardigheden die ik heb?

Inmiddels, nog maar sinds kort, denk ik dat ik mijn weg hierin gevonden heb.

Na het begrijpen hoe dit bij mensen zoals ik werkt, was de tweede stap voor mij zelfacceptatie, denk ik. Door mijn eigen unieke aard te begrijpen en te omarmen, heb ik mijn eigen pad beter kunnen vormgeven, zonder mij te schikken naar traditionele maatstaven.

Ik hoef geen keuzes te maken tegen mijn natuur in. Ik kan ook gewoon mijn veelzijdigheid bij de lurven grijpen en er iets eigens van maken. Ik kan het nu zelfs zien als iets positiefs; ik weet inmiddels hoe krachtig deze veelzijdigheid juist kan zijn en kan het in mijn voordeel gebruiken.

Ik heb mijn weg er dus op dit moment behoorlijk goed in gevonden, denk ik.
(Behalve het antwoord op de vraag hoe ik mij kan positioneren. Dat is nog steeds redelijk vaag, maar ook daar zal ik ooit een list op verzinnen).

Op een later moment zal ik misschien nog eens een brief wijden aan hoe ik het nu heb geregeld, maar voor nu is dit wat ik erover wilde schrijven.
Klaar;)

*

Ik hoop dat iedereen die zichzelf (of iemand anders) in dit fenomeen herkent, hier ook een fijne, unieke weg in mag vinden.
En als je dit allemaal niet allang wist, helpt dit schrijven hier misschien bij.
Dat zou geweldig zijn.

Voor nu: een ferme ode aan alle mensen die breed denken, gretig leren en zichzelf niet (willen) beperken tot één richting. Met een liefdevolle uitnodiging om je nieuwsgierigheid te volgen, je veelheid te omarmen en je eigen pad vorm te geven; met vertrouwen, plezier en lef.

x Daphne

---

Dank je wel voor het lezen!

Als je deze post met anderen deelt of een hartje of reactie geeft, help je mij weer om nieuwe lezers te bereiken en te ontdekken.

Laat een reactie achter

Delen

Dat gaat overigens allemaal veel makkelijker in de app⤹.

Dit is echt een fijne rustige, advertentievrije omgeving, met veel interessante mensen en brieven.

Download the app

Lees je pas net mee? Ontdek hier mijn eerdere brieven. Of bezoek mijn profiel om ook de korte notes te lezen.

1. Zoals mijn podcastserie In gesprek met en The Boosting Board.

2. Jack of all trades, master of none

3. Dit schrijven is gebaseerd op inzichten van de onderstaande boeken. Ze beschrijven allemaal zo ongeveer hetzelfde, dus ik zou ze niet allemaal lezen.

• Margaret Lobenstine (The Renaissance Soul)

• Barbara Sher (Refuse to Choose)

• Emilie Wapnick (How to Be Everything)

• Suyin Aerts en Murielle Marie Ungricht (Tijd voor de creatieve generalist)

• Steven West (Skill Stacking: A Practical Approach to Life, Beat the Competition and Do)

• Christina Wallace (Portfolio Life)

Andere bronnen die mogelijk interessant zijn:

• The Octopus Movement

• Blogs op Puttylike

• TedTalk. Emilie Wapnick. Why Some of Us Don’t Have One True Calling